Anemia to powszechne schorzenie, które wpływa na poziom erytrocyty i stężenie hemoglobina we krwi. Wpływając na transport tlenu do tkanek, może zaburzać funkcjonowanie całego organizmu, a także odbić się negatywnie na urodzie i kondycji skóry, włosów oraz paznokci. W artykule omówione zostaną przyczyny, typowe objawy oraz możliwe metody leczenie oraz profilaktyki, zwracając uwagę na rolę dieta i suplementacja w procesie zdrowienia.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Anemia może pojawić się w efekcie różnych mechanizmów patologicznych. Poniżej przedstawione są główne przyczyny:
- Niedobór żelazo – najczęstsza forma niedokrwistości, wynikająca z niewystarczającej podaży lub utraty tego pierwiastka.
- Brak witamin – zwłaszcza witamina B12 i kwasu foliowego, niezbędnych do prawidłowej erytropoezy.
- Przewlekłe choroby – choroby autoimmunologiczne, niewydolność nerek, nowotwory mogą zmniejszać produkcję czerwonych krwinek.
- Utrata krwi – urazy, obfite miesiączki u kobiet, choroby przewodu pokarmowego z krwawieniem.
- Predyspozycje genetyczne – anemia sierpowata, talasemia.
Czynniki ryzyka
W grupie podwyższonego ryzyka znajdują się głównie:
- Grupy ryzyka: kobiety w ciąży, niemowlęta i małe dzieci, osoby starsze.
- Osoby z dietą ubogą w produkty odzwierzęce lub surowe, wegetarianie i weganie.
- Pacjenci przyjmujący leki obniżające wchłanianie żelaza lub kwasu foliowego.
Objawy anemii
Objawy niedokrwistości mogą mieć różny stopień nasilenia i często rozwijają się stopniowo. Niezależnie od przyczyny, warto zwrócić uwagę na:
- Przewlekłe zmęczenie i osłabienie.
- Bladość skóry, warg i spojówek oczu.
- Zadyszka i szybkie męczenie się przy niewielkim wysiłku.
- Kołatanie serca, zawroty głowy, bóle głowy.
- Chłodne kończyny, drętwienie palców rąk i stóp.
- Pogorszenie koncentracji, problemy z pamięcią.
- Wypadanie włosów, kruche paznokcie, suchość skóry.
Wpływ na urodę i samopoczucie
Obniżony poziom hemoglobiny ogranicza dotlenienie tkanek, co odbija się na wyglądzie skóry – staje się matowa i szara. Nagły wzrost wypadania włosów może być wynikiem zaburzonego metabolizmu kwasu foliowego i żelaza. Brak energii sprawia, że codzienne czynności stają się uciążliwe, a układ odpornościowy słabnie, co zwiększa podatność na infekcje.
Diagnostyka niedokrwistości
Dokładna ocena stanu pacjenta wymaga wykonania szeregu badań laboratoryjnych i konsultacji specjalistycznych.
Badania podstawowe
- Morfologia krwi obwodowej – oznaczenie poziomu erytrocytów, hemoglobiny, hematokrytu.
- Stężenie ferrytyny i żelaza w surowicy – ocena zapasów żelaza w organizmie.
- Poziom witaminy B12 i kwasu foliowego – wykluczenie niedoborów witaminowych.
- Odczyn Coombsa – w przypadku podejrzenia hemolizy.
Badania specjalistyczne
- Gastroskopia lub kolonoskopia – przy podejrzeniu krwawienia z przewodu pokarmowego.
- Badania czynności nerek i wątroby – w celu wykluczenia chorób przewlekłych.
- Testy genetyczne – w przypadkach podejrzanych anemii dziedzicznych.
Leczenie i zapobieganie
Strategia terapeutyczna zależy od przyczyny anemii i może obejmować zarówno postępowanie farmakologiczne, jak i dietetyczne.
Farmakoterapia
- Preparaty żelaza – podawane doustnie lub dożylnie, w zależności od stopnia niedoboru.
- Witaminy z grupy B – zwłaszcza witamina B12 i kwas foliowy w tabletkach lub zastrzykach.
- Leki pobudzające erytropoezę – w zaawansowanych postaciach anemii chorób przewlekłych.
Modyfikacja diety
- Zwiększenie podaży produktów bogatych w żelazo – czerwone mięso, drób, ryby, rośliny strączkowe, orzechy.
- Uwzględnienie źródeł witamin – zielone warzywa liściaste, jaja, mleko i jego przetwory.
- Unikanie substancji utrudniających wchłanianie – nadmiar kawy, herbaty i produktów bogatych w fityniany.
Suplementacja
W wielu przypadkach konieczna jest kontrolowana suplementacja żelaza i witamin. Regularne monitorowanie parametrów krwi pozwala na dostosowanie dawek i zapobieganie nawrotom anemii.
Profilaktyka
- Systematyczne badania morfologii krwi w grupach ryzyka.
- Wzbogacenie diety o warzywa i owoce dostarczające niezbędnych mikro- i makroelementów.
- Styl życia sprzyjający prawidłowemu wchłanianiu – unikanie używek, umiarkowana aktywność fizyczna.